Amerikalı hukukçu ve siyasetçi. Abraham Lincoln, 1861-1865 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'nin 16. Başkanı olarak görev yaptı. Başkanlığı Amerikan İç Savaşı dönemine denk gelen Lincoln, Birliğin korunması için yürütülen savaşın liderliğini üstlendi. 1 Ocak 1863 tarihinde yürürlüğe koyduğu Özgürlük Bildirgesi ile isyan halindeki Konfederasyon bölgelerinde köleleştirilmiş insanların özgür ilan edilmesini sağladı. Köleliğin ülke genelinde kaldırılmasını sağlayan ABD Anayasası'nın 13. Değişikliğinin kabul sürecini destekledi. İç Savaş'ın sona ermesine günler kala suikasta uğrayarak hayatını kaybetti.

Abraham Lincoln, 12 Şubat 1809 tarihinde Kentucky'de, günümüzde Hodgenville yakınlarında bulunan Sinking Spring Farm'daki ahşap bir kulübede doğdu. Babası Thomas Lincoln, annesi Nancy Hanks Lincoln idi. Sarah adında bir ablası bulunan Lincoln'ün Thomas adındaki erkek kardeşi bebekken öldü.

Lincoln ailesi, 1816 yılında arazi mülkiyetiyle ilgili sorunların ardından Indiana'ya taşındı ve Little Pigeon Creek yakınlarına yerleşti. Abraham Lincoln'ün annesi Nancy Hanks Lincoln, 1818 yılında “milk sickness” olarak bilinen ve zehirli bitkilerle beslenen hayvanların sütünden kaynaklanan hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Babası daha sonra Sarah Bush Johnston ile evlendi. Üvey annesi, okumaya büyük ilgi duyan Lincoln'ü eğitimini sürdürmesi konusunda destekledi.

Abraham Lincoln'ün düzenli okul eğitimi oldukça sınırlıydı. Farklı dönemlerde kısa sürelerle okula devam etti; ancak bilgisinin büyük bölümünü kendi kendine okuyarak edindi. William Shakespeare'in eserleri, İncil, tarih kitapları ve hukuk metinleri okudu. Gençlik yıllarında ailesinin çiftliğinde çalıştı.

Illinois ve New Salem Yılları

Lincoln ailesi 1830 yılında Indiana'dan Illinois'e taşınarak Decatur yakınlarındaki Sangamon Nehri çevresine yerleşti. Ertesi yıl babası ve üvey annesi Illinois içinde başka bir bölgeye taşınırken, 22 yaşındaki Abraham Lincoln ailesinden ayrıldı ve New Salem'e yerleşti.

New Salem'de mağaza çalışanlığı, posta müdürlüğü ve arazi ölçümcülüğü gibi farklı işlerde çalıştı. Sangamon ve Mississippi nehirleri üzerinden New Orleans'a yapılan ticari yolculuklara da katıldı.

Siyasete Girişi ve Hukuk Kariyeri

Abraham Lincoln, 1832 yılında Illinois Genel Meclisi üyeliğine ilk kez aday oldu ancak seçilemedi. Aynı yıl Kara Şahin Savaşı sırasında Illinois milislerine katıldı ve birliğindeki askerler tarafından yüzbaşı seçildi. Savaş sırasında doğrudan bir çatışmaya katılmadı.

1834 yılında yeniden aday olan Lincoln bu kez Illinois Temsilciler Meclisine seçildi. Daha sonra Whig Partisi içinde siyaset yaptı ve Illinois eyalet yasama meclisine art arda dört dönem seçildi.

Siyasetle uğraşırken hukuk eğitimi almaya başlayan Abraham Lincoln, büyük ölçüde kendi kendine çalışarak hukuk bilgisini geliştirdi. 1836 yılında avukatlık yapma hakkını kazandı ve 1837 yılında Springfield'e taşındı. Burada John T. Stuart ile hukuk ortaklığı kurdu. Daha sonraki yıllarda Stephen T. Logan ve William H. Herndon ile birlikte çalıştı.

Lincoln, 1837 yılında Illinois yasama meclisinde köleliğin “adaletsizlik ve kötü politika üzerine kurulu” olduğunu belirten bir protestoya imza attı. Bununla birlikte bu dönemde köleliğin kaldırılmasına ilişkin yaklaşımı sonraki yıllardaki siyasi çizgisinden daha sınırlıydı.

Evliliği ve Çocukları

Abraham Lincoln, 4 Kasım 1842 tarihinde Mary Todd Lincoln ile evlendi. Çiftin Robert Todd Lincoln, Edward Baker Lincoln, William Wallace Lincoln ve Thomas "Tad" Lincoln adlarında dört erkek çocuğu oldu.

Çocuklarından Edward dört, William ise on bir yaşında hayatını kaybetti. “Tad” adıyla tanınan Thomas Lincoln da babasının ölümünden birkaç yıl sonra, 18 yaşında öldü. Çocuklarından yalnızca Robert Todd Lincoln yetişkinliğin ileri dönemlerine kadar yaşadı; hukukçu ve siyasetçi oldu ve daha sonra ABD Savaş Bakanlığı görevinde bulundu.

ABD Temsilciler Meclisi

Abraham Lincoln, Whig Partisinden Illinois milletvekili olarak 1847-1849 yılları arasında Birleşik Devletler Temsilciler Meclisinde görev yaptı. Kongrede bulunduğu dönemde Başkan James K. Polk yönetiminin Meksika-Amerika Savaşı'na ilişkin politikalarını eleştirdi.

Kongredeki tek döneminin ardından Springfield'e dönerek yeniden avukatlığa ağırlık verdi. Illinois'de uzun yıllar çeşitli hukuk davalarında görev yaptı ve eyaletin tanınmış avukatlarından biri haline geldi. 1858 yılında görülen William "Duff" Armstrong davasında savunma avukatlığı yaptı. Duruşmada bir tanığın ifadesinin güvenilirliğini sorgulamak amacıyla ayın konumuna ilişkin astronomik verilerden yararlanması, hukuk kariyerinin en çok bilinen olaylarından biri oldu.

Kölelik Tartışmaları ve Cumhuriyetçi Parti

1854 yılında Kansas-Nebraska Yasası'nın kabul edilmesi Lincoln'ün yeniden aktif siyasete dönmesinde etkili oldu. Yasa, yeni topraklarda köleliğe izin verilip verilmeyeceğinin bölge halkının oylarıyla belirlenebilmesinin önünü açıyor ve 1820 Missouri Uzlaşması'nın köleliğin yayılmasını sınırlandıran düzenini fiilen ortadan kaldırıyordu.

Whig Partisinin dağılmasının ardından köleliğin yeni bölgelere yayılmasına karşı çıkan farklı siyasi grupların bir araya gelmesiyle Cumhuriyetçi Parti güç kazandı. Abraham Lincoln de 1856 yılında yeni Cumhuriyetçi Parti içinde aktif olarak yer almaya başladı.

1858 yılında Illinois'den ABD Senatosuna seçilebilmek için Demokrat Stephen A. Douglas ile mücadele etti. Lincoln-Douglas tartışmaları olarak tarihe geçen yedi açık oturumda köleliğin yeni bölgelere yayılması temel konulardan biri oldu. Lincoln Senato yarışını kaybetmesine rağmen tartışmalar sayesinde ülke çapında tanındı.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı

1860 yılında Cumhuriyetçi Partinin başkan adayı olan Abraham Lincoln, 6 Kasım 1860 tarihinde yapılan seçimi kazanarak Amerika Birleşik Devletleri'nin 16. Başkanı seçildi. 4 Mart 1861 tarihinde yemin ederek göreve başladı.

Lincoln'ün seçilmesinin ardından Güney Carolina Birlik'ten ayrıldığını açıkladı. Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana ve Texas'ın ardından Virginia, Arkansas, Tennessee ve Kuzey Carolina da Birlik'ten ayrıldı. Ayrılan eyaletler Amerika Konfedere Devletleri adı altında ayrı bir yönetim oluşturdular.

Amerikan İç Savaşı

12 Nisan 1861 tarihinde Konfederasyon güçlerinin Güney Carolina'daki Fort Sumter'a ateş açmasıyla Amerikan İç Savaşı başladı. Lincoln, federal birliğin korunmasını başkanlığının temel hedefi haline getirdi ve isyanın bastırılması için asker çağrısında bulundu.

Savaş boyunca askerî komutanlarla yakın biçimde çalışan Abraham Lincoln, ordunun yönetiminde çeşitli değişiklikler yaptı. Potomac Ordusu Komutanı George B. McClellan ile yaşadığı anlaşmazlıkların ardından McClellan'ı komutadan aldı. 1864 yılında Ulysses S. Grant'ı Birlik ordularının başkomutanlığına getirdi.

Savaş yılları Lincoln için kişisel açıdan da ağır geçti. Oğlu William Wallace Lincoln, Şubat 1862'de 11 yaşında Beyaz Saray'da hayatını kaybetti. Oğlunun ölümü hem Lincoln'ü hem de eşi Mary Todd Lincoln'ü derinden etkiledi.

Özgürlük Bildirgesi

Abraham Lincoln, 22 Eylül 1862 tarihinde Ön Özgürlük Bildirgesi'ni açıkladı. Bildirgede, 1 Ocak 1863 tarihinde hâlâ Birleşik Devletler'e karşı isyan halinde bulunan bölgelerde köleleştirilmiş kişilerin özgür ilan edileceği duyuruldu.

1 Ocak 1863 tarihinde yürürlüğe giren Özgürlük Bildirgesi, isyan halindeki Konfederasyon bölgelerinde köleleştirilmiş kişileri özgür ilan etti. Bildirge, Birlik'e bağlı köleci sınır eyaletlerinde ve bazı Birlik denetimindeki bölgelerde köleliği ortadan kaldırmadı. Bununla birlikte savaşın niteliğini değiştirdi ve köleliğin kaldırılmasını Birlik'in savaş hedeflerinden biri haline getirdi. Bildirge ayrıca siyah erkeklerin Birlik ordusu ve donanmasında görev yapabilmelerinin önünü açtı.

Köleliğin bütün Amerika Birleşik Devletleri'nde anayasal olarak kaldırılması, Lincoln'ün desteklediği ABD Anayasası'nın 13. Değişikliği ile gerçekleşti. Değişiklik Kongrede 1865 yılında kabul edildi ve Lincoln'ün ölümünden sonra aynı yıl gerekli eyaletler tarafından onaylandı.

Gettysburg Konuşması

19 Kasım 1863 tarihinde Gettysburg'daki askerî mezarlığın açılış törenine katılan Abraham Lincoln, Amerikan siyasi tarihinin en tanınmış konuşmalarından biri olan Gettysburg Konuşması'nı yaptı. Kısa konuşmasında Bağımsızlık Bildirgesi'ndeki eşitlik ilkesine, savaşta hayatını kaybedenlere ve demokratik yönetimin devamına vurgu yaptı.

İkinci Kez Başkan Seçilmesi ve Savaşın Sonu

Abraham Lincoln, 1864 başkanlık seçiminde eski komutanlarından Demokrat aday George B. McClellan'ı yenerek ikinci kez başkan seçildi. 4 Mart 1865 tarihinde yaptığı ikinci göreve başlama konuşmasında savaş sonrasında ülkenin yeniden birleştirilmesi ve uzlaşma üzerinde durdu.

9 Nisan 1865 tarihinde Konfederasyon Generali Robert E. Lee, Virginia'daki Appomattox Court House'da Kuzey Virginia Ordusunu Birlik Generali Ulysses S. Grant'a teslim etti. Bu teslimiyet, Amerikan İç Savaşı'nın sona erişindeki belirleyici gelişme oldu; diğer Konfederasyon kuvvetlerinin teslim olması takip eden haftalarda devam etti.

Suikast ve Ölümü

14 Nisan 1865 akşamı Abraham Lincoln, eşi Mary Todd Lincoln, Binbaşı Henry Rathbone ve Clara Harris ile birlikte Washington DC'deki Ford Tiyatrosunda Our American Cousin adlı oyunu izliyordu. Aktör ve Konfederasyon yanlısı John Wilkes Booth, başkanlık locasına girerek Lincoln'ü başından vurdu.

Booth daha önce Lincoln'ü kaçırarak Konfederasyon savaş esirlerinin serbest bırakılmasını sağlamayı planlamış, savaşın sonuna doğru bu planını suikasta dönüştürmüştü. Suikast, Lincoln yönetiminin önde gelen isimlerini aynı gece hedef almayı amaçlayan daha geniş bir komplonun parçasıydı. Dışişleri Bakanı William H. Seward evinde saldırıya uğradı ancak hayatta kaldı. Başkan Yardımcısı Andrew Johnson'a yönelik planlanan saldırı ise gerçekleştirilmedi.

Ağır yaralanan Abraham Lincoln, tiyatronun karşısındaki Petersen House'a götürüldü ve 15 Nisan 1865 sabahı hayatını kaybetti. 56 yaşındaydı. Lincoln'ün ölümünün ardından Başkan Yardımcısı Andrew Johnson, Amerika Birleşik Devletleri'nin 17. Başkanı oldu.

John Wilkes Booth, suikasttan sonra kaçtı. Federal birlikler tarafından takip edilen Booth, 26 Nisan 1865 tarihinde Virginia'daki bir çiftlikte kuşatıldı ve vurularak öldürüldü. Suikastla bağlantılı diğer kişiler hakkında soruşturma ve yargılamalar gerçekleştirildi.

Lincoln Anıtı ve Mirası

Washington DC'de bulunan Lincoln Anıtı, Abraham Lincoln'ün anısına inşa edildi ve 1922 yılında halka açıldı. Anıtın içinde heykeltıraş Daniel Chester French tarafından tasarlanan büyük Lincoln heykeli bulunmaktadır.

Güney Dakota'daki Rushmore Dağı Anıtı'nda ise George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt ve Abraham Lincoln'ün yüzleri kayalara oyulmuştur. Anıtın başheykeltıraşı Gutzon Borglum, çalışmaların tamamlanmasından kısa süre önce hayatını kaybetmiş; proje oğlu Lincoln Borglum yönetiminde tamamlanmıştır.

Abraham Lincoln'ün portresi günümüzde Amerika Birleşik Devletleri'nin 5 dolarlık banknotunda, profili ise 1 sentlik madeni parasında kullanılmaktadır.