Semih Kaplanoğlu, Türk yönetmen, senarist, yapımcı ve yazardır. Özellikle Yumurta, Süt ve Bal filmlerinden oluşan “Yusuf Üçlemesi” ile uluslararası alanda tanındı. Üçlemenin son filmi Bal, 2010 yılında 60. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde festivalin büyük ödülü Altın Ayı'yı kazandı.

Semih Kaplanoğlu, 4 Nisan 1963 tarihinde İzmir'in Karşıyaka ilçesinde doğdu. Tam adı Hasan Semih Kaplanoğlu'dur. Çocukluk yıllarında İzmir'in açık hava sinemalarında çok sayıda film izleyerek sinemaya ilgi duymaya başladı.

Çocukluğu ve Eğitimi

Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümünden 1984 yılında mezun oldu. Mezuniyet çalışması olarak MOBAPP (Meşru Olmayan Bir Aşkın Parçalanmış Portreleri) adlı filmi gerçekleştirdi.

Üniversite yıllarında kısa filmler çeken Semih Kaplanoğlu, mezuniyetinin ardından uzun metrajlı bir film yönetmeyi hedefledi. İlk uzun metrajlı filmini gerçekleştirmesine kadar geçen yıllarda senaryo, televizyon, reklam ve sinema alanlarında farklı görevler üstlendi.

Kariyerinin İlk Yılları

1984 yılında İstanbul'a yerleşti. Güzel Sanatlar Saatchi & Saatchi ve Young & Rubicam reklam ajanslarında reklam yazarı olarak çalıştı. 1986 yılında Suha Arın'ın yönettiği Eski Evler - Eski Ustalar ve Mimar Sinan belgesellerinde kamera asistanlığı yaptı.

Aynı dönemde edebiyatla da ilgilenen Semih Kaplanoğlu'nun şiirleri Tan, Oluşum, Varlık, Gergedan, Gösteri ve Argos gibi dergilerde yayımlandı. Plastik sanatlar ve sinema üzerine yazdığı makaleler ise Gergedan, Gösteri, Cumhuriyet ve Sanat Dünyamız gibi yayınlarda yer aldı.

1994 yılında yayımlanmaya başlayan Şehnaz Tango adlı televizyon dizisinin senaryo ve yönetmenlik çalışmalarında görev aldı. Dizinin 52 bölümünde senaryo yazarı ve yönetmen olarak çalıştı.

1996-2000 yılları arasında Radikal gazetesinde kısa öykülerden oluşan “Karşılaşmalar” başlıklı yazılar kaleme aldı. Bu yazılardan yaptığı bir seçkiyi daha sonra Karşılaşmalar adıyla kitaplaştırdı.

Sinema Kariyeri

Semih Kaplanoğlu, ilk uzun metrajlı filmi Herkes Kendi Evinde'yi 2001 yılında gerçekleştirdi. Filmin senaryosunu yazdı, yönetmenliğini ve yapımcılığını üstlendi. Yapım, yurt içi ve yurt dışındaki çeşitli film festivallerinde gösterildi.

İkinci uzun metrajlı filmi Meleğin Düşüşü 2005 yılında gösterime girdi. Kaplanoğlu, bu filmin de senaristliğini, yönetmenliğini ve yapımcılığını üstlendi.

Yusuf Üçlemesi

Semih Kaplanoğlu, sinema kariyerinin uluslararası alanda en fazla tanınan çalışmalarından birini “Yusuf Üçlemesi” ile gerçekleştirdi. Üçleme Yumurta, Süt ve Bal filmlerinden oluştu. Filmler yapım sırasına göre Yusuf'un yetişkinliğinden çocukluğuna doğru ilerleyen ters kronolojik bir anlatı oluşturdu.

Üçlemenin ilk filmi Yumurta 2007 yılında gösterime girdi. Nejat İşler'in Yusuf karakterini canlandırdığı film, çok sayıda ulusal ve uluslararası festivalde gösterildi ve ödüller kazandı.

Üçlemenin ikinci filmi Süt 2008 yılında tamamlandı ve 2008 Venedik Film Festivali'nin ana yarışmasına seçildi. Filmde genç Yusuf karakterini Melih Selçuk canlandırdı.

Üçlemenin son filmi Bal ise Yusuf'un çocukluk dönemine odaklandı. Filmde küçük Yusuf'u Bora Altaş, babası Yakup'u Erdal Beşikçioğlu canlandırdı.

Bal, 2010 yılında düzenlenen 60. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Film dalında Altın Ayı ödülünü kazandı. Film aynı festivalde Ekümenik Jüri Ödülü'nün de sahibi oldu.

“Bizi kendimizden koparacak filmler yapmak, filmlerimden çıkınca ‘Oh ne güzel vakit geçirdik, bütün dertlerimizi unuttuk’ denmesini istemiyorum. Hayır, dertlerimiz var; belki sıkıcı bir iş yapıyorum ama seyirciyi dertlerine geri döndürmek istiyorum.”
— Semih Kaplanoğlu

Buğday

Semih Kaplanoğlu, Yusuf Üçlemesi'nin ardından uzun yıllar üzerinde çalıştığı Buğday filmini gerçekleştirdi. İngilizce çekilen filmde Jean-Marc Barr, Ermin Bravo, Grigory Dobrygin ve Cristina Flutur rol aldı. Görüntü yönetmenliğini Giles Nuttgens üstlendi.

Çekimleri Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Türkiye'de gerçekleştirilen Buğday, Türkiye, Almanya, Fransa, İsveç ve Katar ortak yapımı olarak hazırlandı. Siyah-beyaz çekilen film, yakın gelecekte ekolojik sorunlarla karşı karşıya kalan bir dünyada genetik bilimci Erol Erin'in yolculuğunu konu aldı.

Buğday, 2017 yılında 30. Tokyo Uluslararası Film Festivali'nde en büyük ödül olan Tokyo Grand Prix'yi kazandı. Aynı yıl 24. Uluslararası Adana Film Festivali'nde Semih Kaplanoğlu, filmle FİLM-YÖN En İyi Yönetmen Ödülü'nün sahibi oldu.

Bağlılık Üçlemesi

Semih Kaplanoğlu, Buğday'ın ardından “Bağlılık Üçlemesi” adını verdiği yeni film serisine başladı. Üçlemenin ilk filmi Bağlılık Aslı 2019 yılında gösterime girdi. Kübra Kip ve Ece Yüksel'in başrollerini paylaştığı film, anne olduktan sonra çalışma hayatına dönmeye hazırlanan Aslı ile çocuğunun bakıcısı Gülnihal arasındaki ilişkiyi konu aldı.

Bağlılık Aslı, Türkiye tarafından 92. Akademi Ödülleri'nin Uluslararası Uzun Metraj Film kategorisine gönderilen film olarak seçildi ancak Akademi'nin kısa listesine giremedi.

Üçlemenin ikinci filmi Bağlılık Hasan, babasından kalan topraklarda çiftçilik yapan Hasan'ın yaşamına odaklandı. Filmde Umut Karadağ, Filiz Bozok, Gökhan Azlağ, Hakan Altıner, Mahir Günşiray, Devrim Özder Akın ve Ayşe Günyüz Demirci rol aldı.

Bağlılık Hasan, 2021 Cannes Film Festivali'nin Belirli Bir Bakış bölümüne seçildi. Film daha sonra Türkiye'nin 94. Akademi Ödülleri Uluslararası Uzun Metraj Film kategorisindeki adayı olarak belirlendi ancak Oscar adaylığı elde edemedi.

Bağlılık Üçlemesi'nin üçüncü filmi Bağlılık Fikret üzerinde çalışmalarını sürdüren Semih Kaplanoğlu, projeyi Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Huzur romanından uyarlamaktadır.

Yazarlığı

Semih Kaplanoğlu, yönetmenliğinin yanı sıra şiir, öykü, sinema ve plastik sanatlar üzerine yazılar kaleme aldı. Gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarından bir bölümü kitaplaştırıldı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Semih Kaplanoğlu, Haziran 1999'da gazeteci, senarist ve yazar Leyla İpekçi ile evlendi. Leyla İpekçi, gazeteci Abdi İpekçi'nin yeğenidir.

Kitapları

2017 - Yusuf'un Rüyası
2011 - Karşılaşmalar

Yönettiği Filmler ve Diziler

2021 - Bağlılık Hasan (sinema filmi)
2019 - Bağlılık Aslı (sinema filmi)
2017 - Buğday / Grain (sinema filmi)
2013 - Venice 70: Future Reloaded (kolektif sinema projesi; bölüm yönetmeni)
2010 - Bal (sinema filmi)
2008 - Süt (sinema filmi)
2007 - Yumurta (sinema filmi)
2005 - Meleğin Düşüşü (sinema filmi)
2001 - Herkes Kendi Evinde (sinema filmi)
1994 - Şehnaz Tango (televizyon dizisi)

Senaryosunu Yazdığı Filmler

2021 - Bağlılık Hasan (sinema filmi)
2019 - Bağlılık Aslı (sinema filmi)
2017 - Buğday / Grain (sinema filmi)
2010 - Bal (sinema filmi)
2008 - Süt (sinema filmi)
2007 - Yumurta (sinema filmi)
2005 - Meleğin Düşüşü (sinema filmi)
2001 - Herkes Kendi Evinde (sinema filmi)

Yapımcılığını Üstlendiği Filmlerden Bazıları

2021 - Bağlılık Hasan (yapımcı)
2019 - Bağlılık Aslı (yapımcı)
2017 - Buğday (yapımcı)
2012 - Çocuklar / Djeca (Aida Begić'in filmi; ortak yapımcı)
2010 - Bal (yapımcı)
2008 - Süt (yapımcı)
2007 - Yumurta (yapımcı)
2005 - Meleğin Düşüşü (yapımcı)
2001 - Herkes Kendi Evinde (yapımcı)

Ödüllerinden Bazıları

2017 - 30. Tokyo Uluslararası Film Festivali - Tokyo Grand Prix - Buğday
2017 - 24. Uluslararası Adana Film Festivali - FİLM-YÖN En İyi Yönetmen - Buğday
2010 - 60. Berlin Uluslararası Film Festivali - Altın Ayı - Bal
2010 - 60. Berlin Uluslararası Film Festivali - Ekümenik Jüri Ödülü - Bal
2008 - 27. İstanbul Film Festivali - Altın Lale - Yumurta
2008 - 27. İstanbul Film Festivali - Radikal Halk Ödülü - Yumurta
2007 - 44. Antalya Altın Portakal Film Festivali - En İyi Film - Yumurta