Sakıp Sabancı, Türk sanayici, iş insanı, hayırsever ve yazardır. Sabancı Holding'in kuruluşundan ölümüne kadar Yönetim Kurulu Başkanlığını yürüttü. Sabancı Topluluğu'nun sanayi, bankacılık ve uluslararası ortaklıklar yoluyla büyümesinde; Sabancı Vakfı, Sabancı Üniversitesi ve Sakıp Sabancı Müzesi gibi eğitim, kültür ve sosyal sorumluluk kurumlarının gelişmesinde önemli rol oynadı.

Sakıp Sabancı, 7 Nisan 1933 tarihinde Kayseri'nin Akçakaya köyünde doğdu. Babası iş insanı Hacı Ömer Sabancı, annesi Sadıka Sabancı'dır. Sabancı ailesinin altı erkek çocuğundan ikincisiydi. Kardeşleri İhsan Sabancı, Hacı Sabancı, Şevket Sabancı, Erol Sabancı ve Özdemir Sabancı'dır.

Çocukluğu ve İş Hayatının Başlangıcı

Çocukluğu ve gençlik yılları ailesinin iş faaliyetlerinin yoğunlaştığı Adana'da geçti. İlkokulu Adana'da okudu. Lise eğitimine devam ederken sağlık sorunları nedeniyle öğrenimini yarıda bıraktı.

Sakıp Sabancı, çalışma hayatına genç yaşta başladı. Bir süre Akbank'ta stajyer memur olarak çalıştıktan sonra Bossa Un Fabrikası'nda veznedarlık yaptı. Daha sonra çiftlik müdürlüğü ve Bossa Tekstil İşletmesi Müdürlüğü görevlerini üstlendi.

1950'li ve 1960'lı yıllarda babası Hacı Ömer Sabancı ve kardeşleriyle birlikte ailenin pamuk, tekstil, bankacılık ve sanayi yatırımlarında sorumluluk aldı. Özellikle Bossa'nın büyümesi ve Sabancı ailesinin sanayi yatırımlarının genişlemesinde görev yaptı.

Sabancı Holding

Hacı Ömer Sabancı'nın 1966 yılında hayatını kaybetmesinin ardından aile şirketlerinin kurumsal bir çatı altında toplanması süreci hızlandı. Hacı Ömer Sabancı Holding'in kurulmasıyla Sakıp Sabancı, 1967 yılında Yönetim Kurulu Başkanlığına getirildi.

Holdingin yönetiminde kardeşleri Hacı Sabancı, Şevket Sabancı, Erol Sabancı ve Özdemir Sabancı ile birlikte çalışan Sakıp Sabancı, Sabancı Topluluğu'nun tekstil, bankacılık, lastik, otomotiv, gıda, kimya, çimento ve perakende gibi farklı sektörlerde büyümesine öncülük etti.

1970'li yıllarda Sabancı Topluluğu'nun yönetim merkezinin Adana'dan İstanbul'a taşınması sürecinde rol aldı. Holding, sonraki yıllarda Bridgestone, DuPont, Toyota, Philip Morris, Carrefour ve Danone gibi uluslararası şirketlerle ortaklıklar kurdu.

Sakıp Sabancı, Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini 1967 yılından 10 Nisan 2004 tarihindeki ölümüne kadar sürdürdü.

Sanayi Yatırımları ve Uluslararası Ortaklıklar

1974 yılında Sabancı Topluluğu'nun ortaklarının girişimiyle Lassa Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. kuruldu. İzmit'teki fabrikada seri üretim 1978 yılında başladı.

1988 yılında Sabancı Holding ile Japon Bridgestone Corporation arasında gerçekleştirilen ortaklık sonucunda şirket Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. adını aldı.

Sabancı Topluluğu'nun otomotiv alanındaki önemli yatırımlarından Toyotasa, Toyota Motor Corporation ve Mitsui ortaklığıyla kuruldu. Adapazarı'ndaki üretim tesislerinde 1994 yılında otomobil üretimine başlandı.

Topluluk aynı dönemde uluslararası ortaklıklarını gıda, perakende, kimya ve tütün sektörlerine de genişletti. Carrefour ile CarrefourSA, Danone ile DanoneSA gibi ortak girişimler oluşturuldu.

1981 yılında Londra'da Ak International Bank'ın kurulmasıyla Sabancı Grubunun uluslararası finans faaliyetleri de genişletildi.

İş Dünyası ve TÜSİAD

Sakıp Sabancı, 1964 yılından itibaren yaklaşık 25 yıl boyunca Adana ve Kocaeli Sanayi Odaları ile Türkiye Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği bünyesinde üyelik ve başkanlık görevlerinde bulundu.

TÜSİAD'ın kurucu üyeleri arasında yer alan Sakıp Sabancı, 1986 yılında TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı oldu. 1987-1990 yılları arasında ise TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanlığını yürüttü.

Sabancı Vakfı ve Sosyal Sorumluluk Çalışmaları

Sabancı ailesi, 1974 yılında Hacı Ömer Sabancı Vakfı'nı kurdu. Vakfın altı Sabancı kardeş tarafından imzalanan kuruluş senedi 22 Mart 1974 tarihinde mahkeme kararıyla onaylandı. Vakfın kuruluşuna Sabancı ailesinin yanı sıra Bossa, Pilsa ve Teksa şirketleri de bağışlarıyla katkıda bulundu.

Annesi Sadıka Sabancı da hayattayken mal varlığını vakfa bağışladı. Vakıf daha sonraki yıllarda Sabancı Vakfı adını aldı.

Sakıp Sabancı ve ailesi vakıf aracılığıyla eğitim, sağlık, kültür ve sosyal yardım alanlarında projeler gerçekleştirdi; okul, öğrenci yurdu, sağlık kuruluşu ve kültür merkezi gibi kalıcı eserlerin yapılmasına destek verdi.

Oğlu Metin Sabancı'nın yaşadığı sağlık sorunları, Sakıp Sabancı'nın engelli bireylerin eğitimi, rehabilitasyonu ve toplumsal yaşama katılımıyla ilgili çalışmalara özel önem vermesinde etkili oldu.

Sabancı Üniversitesi

Sabancı Topluluğu, 1994 yılında yeni bir üniversite kurulması yönünde karar aldı. 1995 yılında Türkiye'den ve farklı ülkelerden akademisyenlerin katıldığı bir arama konferansıyla üniversitenin akademik modeli üzerinde çalışmalar başlatıldı.

Sabancı Üniversitesi'nin temeli 31 Temmuz 1997 tarihinde atıldı. Üniversite 1999 yılında öğrencilerini kabul ederek eğitime başladı.

Sakıp Sabancı, üniversitenin kuruluş ve gelişme çalışmalarında aktif rol üstlendi ve Sabancı Üniversitesi Mütevelli Heyeti Onursal Başkanı oldu.

Sanat Koleksiyonu ve Sakıp Sabancı Müzesi

Sakıp Sabancı, iş yaşamının yanı sıra sanat koleksiyonculuğuyla da ilgilendi. Özellikle Osmanlı hat sanatı, el yazmaları, resim, dekoratif sanatlar ve tarihî eserlerden oluşan bir koleksiyon meydana getirdi.

Sabancı ailesinin uzun yıllar konut olarak kullandığı İstanbul Emirgan'daki Atlı Köşk, ailenin sanat koleksiyonuyla birlikte Sabancı Üniversitesine tahsis edildi.

Koleksiyonun çeşitli bölümleri Türkiye dışında da sergilendi. Osmanlı hat sanatı ve resim koleksiyonundan seçmeler uluslararası sergiler aracılığıyla farklı ülkelerde sanatseverlerle buluştu. Koleksiyonun “Altın Harfler” adıyla Louvre Müzesi'nde sergilenmesi, Türk hat sanatının uluslararası tanıtımına katkı sağladı.

Atlı Köşk'te oluşturulan Sakıp Sabancı Müzesi 2002 yılında ziyarete açıldı. Müze, Sabancı ailesinin koleksiyonlarının yanı sıra ulusal ve uluslararası geçici sergilere, araştırma çalışmalarına ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yapan bir kurum haline geldi.

Ödülleri ve Fahri Doktoraları

Sakıp Sabancı'ya 1984 yılında Anadolu Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verildi. Daha sonraki yıllarda New Hampshire Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Girne Amerikan Üniversitesi, Trakya Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Southeastern University, Çukurova Üniversitesi ve Kırıkkale Üniversitesi tarafından da fahri doktora unvanlarına layık görüldü.

1987 yılında Belçika tarafından Kral II. Leopold Nişanı ile ödüllendirildi. 1992 yılında Japon hükümeti tarafından Kutsal Hazine Altın ve Gümüş Yıldız Nişanı verildi.

1997 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı tarafından Devlet Üstün Hizmet Madalyası'na layık görüldü.

Türk kültürünün Fransa'da tanıtılmasına yaptığı katkılar nedeniyle Fransız hükümeti tarafından Légion d'honneur nişanıyla onurlandırıldı.

Özdemir Sabancı'nın Öldürülmesi

9 Ocak 1996 tarihinde kardeşi Özdemir Sabancı, Sabancı Center'daki çalışma odasında düzenlenen silahlı saldırıda ToyotaSA Genel Müdürü Haluk Görgün ve sekreter Nilgün Hasefe ile birlikte öldürüldü. Olay, Sabancı ailesinin ve topluluğun tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu.

Yazarlığı

Sakıp Sabancı, iş yaşamındaki deneyimlerini, Türkiye ekonomisine ilişkin görüşlerini, seyahatlerini ve yaşamından anılarını kitaplarında anlattı.

İşte Hayatım adlı kitabı İngilizce ve Japoncaya çevrildi. Türkiye'nin ekonomik ve toplumsal gelişimine ilişkin görüşlerini içeren çalışmalarının bazıları da yabancı dillerde yayımlandı.

Kitaplarından elde edilen gelirlerin bir bölümünü Darülaceze ve Türkiye Spastik Çocuklar Vakfı gibi sosyal yardım kuruluşlarına bağışladı.

Ailesi ve Özel Hayatı

Sakıp Sabancı, 1957 yılında teyzesinin kızı Türkan Sabancı ile evlendi. Bu evlilikten Dilek Sabancı, Metin Sabancı ve Sevil Sabancı adlarında üç çocuğu oldu.

Türkan Sabancı, eşiyle birlikte Sabancı ailesinin eğitim, sağlık ve sosyal yardım çalışmalarında yer aldı; Sakıp Sabancı'nın ölümünden sonra da vakıf ve aile faaliyetlerini sürdürdü.

Sağlığı ve Vefatı

Sakıp Sabancı, 1981 yılında kalp kapakçığı ameliyatı geçirdi. 1989 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Houston kentinde ikinci kez kalp ameliyatı oldu.

2003 yılında New York Presbyterian Hospital'da böbrek ameliyatı geçirdi.

Sakıp Sabancı, 10 Nisan 2004 tarihinde İstanbul'da 71 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi 12 Nisan 2004 tarihinde düzenlenen törenlerin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Ölümünün ardından Sabancı Holding Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yeğeni Güler Sabancı üstlendi.

Mirası

Sakıp Sabancı'nın ölümünden sonra da Sabancı ailesinin eğitim, kültür, sanat ve sosyal sorumluluk alanlarındaki çalışmaları devam etti. Sabancı Üniversitesi, Sakıp Sabancı Müzesi ve Sabancı Vakfı, bu çalışmaların başlıca kurumları arasında yer aldı.

Sabancı Holding ise Güler Sabancı başkanlığında kurumsal faaliyetlerini sürdürdü.

Başlıca Kitapları

2004 - Bıraktığım Yerden Hayatım
2001 - Hayat Bazen Tatlıdır
1998 - Başarı Şimdi Aslanın Ağzında
1995 - Doğu Anadolu Raporu
1993 - Daha Fazla İş, Daha Fazla Aş
1991 - Değişen ve Gelişen Türkiye
1990 - Ücret Pazarlığı mı, Koyun Pazarlığı mı?
1989 - Rusya'dan Amerika'ya Gezdiklerim Gördüklerim
1988 - Gönül Galerimden
1985 - Para Başarının Mükafatıdır
1985 - İşte Hayatım
Her Şeyin Başı Sağlık
This is My Life - İşte Hayatım kitabının İngilizce baskısı
Turkey: Changing and Developing - İngilizce yayımlanan çalışması